Komu z nas nie zdarzyło się mieć całkowitą pustkę w głowie na klasówce, bądź przed egzaminatorem, mimo, że uczyliśmy się przez kilka dni? Kto z nas nie miał irytującej odczucia, że zna, bądź powinien znać, jakieś słówko obce, ale za żadne skarby nie może przypomnieć sobie jego znaczenia? Ileż to razy w kilku dni po klasówce lub egzaminie zapomnieliśmy większość nauczonego materiału? Kto pamięta datę zwycięstwa Jana III Sobieskiego pod Wiedniem lub napisałby poprawnie słowo gżegżółka? Przecież tak wiele osób ma kłopoty z ortografią, choć ma z nią do czynienie wiele lat.

Dlaczego standardowa nauka od lat opiera się na wzorze 3xZ – zakuć, zdać, zapomnieć? Winni jesteśmy sami! A w zasadzie to nasz sposób uczenia się polegający na wielokrotnym i mechanicznym wkuwaniu. To bardzo rzadko lubiana i nieskuteczna metoda. Wykorzystuje ona naszą pamięć krótkotrwałą, która wystarcza często tylko na okres sprawdzianu. To zjawiska niestety jest powszechne.

Każdy z nas posiada również doskonałą pamięć długotrwałą. Pamiętamy mnóstwo wydarzeń, faktów, obrazów, chociaż mieliśmy z nimi do czynienia tylko raz w życiu, i to nieraz bardzo dawno temu. Nie da się zapomnieć śmierci bliskiej osoby, ulubionego zwierzęcia, ślubu w rodzinie czy uczucia dumy i radości ze zwycięstwa w zawodach sportowych. Nie trzeba łamać sobie ręki siedem razy, by zapamiętać jak to się stało!

Naszą pamięcią rządzą pewne mechanizmy, dzięki którym możemy uczyć się znacznie szybciej i pamiętać o wiele dłużej. Otóż na długo w naszej pamięci pozostają obrazy bądź wydarzenia wywołujące silne emocje. Te negatywne jak strach, rozpacz, wstyd; a także te pozytywne – szczęście, duma, zachwyt. Znacznie lepiej i chętniej uczymy się także informacji, które nas bawią i interesują. Zwróćmy również uwagę na fakt, że rzeczy niezwykłe, absurdalne bądź śmieszne na długo pozostają w pamięci, w odróżnieniu od tych potocznych i „bezpłciowych”.

Opierając się na tych doświadczeniach powstały techniki mnemoniczne. Dzięki nim w kilka miesięcy można doskonale opanować język obcy, zapamiętać 48 potasowanych talii kart po kolei, nauczyć się w dwie godziny wszystkich stolic świata, opanować daty historyczne, czy tak jak Jędrzej Cytawa – rekordzista Guiness’a i mistrz świata – zapamiętać w 3 sek. 49 cyfr binarnych, bądź w sekundę -35.

Mnemotechniki, inaczej techniki pamięciowe, polegają na zabawie w skojarzenia, tworzeniu w myślach barwnych, fascynujących obrazów. Taka przygoda z własną wyobraźnią daje zaskakujące efekty, a jest przy tym miłą rozrywką. Ten naturalny i wesoły sposób zapamiętywania spotkać można dość często, chociaż niestety nie w szkole. Kiedyś na wycieczce po górskiej jaskini przewodnik raz na zawsze nauczył mnie odróżniać stalaktyty od stalagmitów. Ciągle myliło mi się, który z nich jest na górze, a który na dole. Uświadomcie sobie Państwo – zagaił przewodnik – że „g” do sklepienia się nie przyczepia i zawsze spada na dół. Stalagmity są więc na dole. Jak nauczyć się poprawnej pisowni dyktandowej zmory gżegżółki? Ten sympatyczny ptaszek to po prostu kukułka. Wyobraź więc sobie, że gżegżółka żre żółtka, a dzięki tym dwóm powszechnie znanym wyrazom na zawsze przeprosisz się z nią na dyktandzie.

Mało kto zna wszystkie stolice świata, choć wiele osób musiało je znać w szkole średniej. Informacje nie powtarzane lub mało ważne szybko umykają z głowy. Lecz poszukaj skojarzenia z państwem o nazwie Katar. Daleko szukać nie trzeba... Co się kojarzy ze słowem Dauha – da ucha, do ucha? Wyobraź sobie, że gdy masz katar to szukasz kogoś kto ci da ucha by mu do ucha nasmarkać. Przez chwilę skup się na tym obrazie a zapamiętasz, że stolicą Kataru jest Dauha. Natomiast w pewnym państwie na Pacyfiku tu walą fają po oku, gdyż stolicą Tuvalu jest Vaiaku.

W podobny sposób można uczyć obcych słówek. Pomyśl, że głaszczesz w noch Niemkę lub Niemca ubranych w ludowy bawarski strój, a ona (on) z błogością mówi: jeszcze, jeszcze. Pewnie się domyślasz, że noch oznacza jeszcze. A teraz pomyśl, że płyniesz z dziadkiem po kanałach weneckich. Dziadek kiwając do ciebie palcem krzyczy no, no, no! Myślę, że zapamiętasz, że po włosku dziadek to nonno. Nie będzie też problemy z wyobrażeniem sobie, że kudłate pudle w melonikach zrobiły kałużę, a potem się w niej wytarzały! W ten sposób poznasz angielskie słowa puddle – kałuża. Bawiąc się w ten sposób w czasie godziny można nauczyć się kilkudziesięciu słówek. Utrwalając je poprzez dialogi i obrazki na długo zapamiętuje się ich właściwe znaczenie. To oczywiście proste przykłady, ale po dokładniejszym zapoznaniu się z tą technika można radzić sobie ze znacznie trudniejszymi słowami.

Podobne metody coraz powszechniej stosowane są już na świecie. W jednym z liceów w Sydney uczniowie przyswajają materiał trzyletniego kursu języka francuskiego zaledwie w czasie ośmiu tygodni. Grupa żołnierzy armii amerykańskiej ucząc się tymi metodami języka niemieckiego osiągnęła o 661 procent lepsze rezultaty niż grupa opierająca się na metodach standardowych.

Poprzez publikacje i instytucje Tony Buzana i Harry Lorayne’a techniki pamięciowe, znane już wybitnym starożytnym Grekom i Rzymianom, dotarły również do Polski. Coraz więcej szkół prowadzi kursy nowoczesnych metod uczenia się. Na niezwykle ciekawych zajęciach dowiesz się jak wykorzystywać swój olbrzymi potencjał zdobywania wiedzy, radzić sobie ze stresem, zdobyć pewność siebie, stworzyć optymalne środowisko uczenia się i połączyć swoje zainteresowania i ulubione formy spędzania czasu ze skutecznym zdobywaniem wiedzy i umiejętności.

Jak mawia Marek Szurawski, założyciel Akademii ECCE HOMO XXI, autor książki „Pamięć – trening interaktywny”: jeśli chcesz uczyć się szybciej, skuteczniej i przyjemniej, musisz uczyć się INACZEJ! W czasach olbrzymiej konkurencji na rynku pracy i stawianych coraz większych wymagań odnośnie znajomości języków obcych i posiadania wszechstronnych kwalifikacji, z pewnością warto skorzystać z możliwości własnego rozwoju jakie dają nowoczesne metody uczenia się.

Leszek Cytawa